Χλωρίδα

χλωρίδα,Κίμωλος

 

Η  παρουσία του ανθρώπου από την αρχαιότητα διαμόρφωσε τη σημερινή βλάστηση, που αποτελείται κυρίως από φρύγανα και αραιούς θαμνώνες, που εναλλάσσονται με παραδοσιακές καλλιέργειες.  Αν και δεν είναι  εντυπωσιακός, ο τύπος αυτός της βλάστησης έχει μεγάλη σημασία από βιολογική άποψη, καθώς παρουσιάζει υψηλή βιοποικιλότητα. Συνολικά, έχουν καταγραφεί 443 φυτικά είδη στο νησί, από τα οποία 32 θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικά, καθώς είναι ενδημικά, σπάνια ή ακόμη και απειλούμενα. Οι αριθμοί αυτοί υποτιμούν την πραγματικότητα, καθώς στην περιοχή δεν έχει γίνει επισταμένη χλωριδική έρευνα.

Κοντά στις ακτές, σε βράχους πάνω από τη θάλασσα και στις εκτεθειμένες στον άνεμο πλαγιές επικρατούν τα “παράκτια” φρύγανα με κύριους εκπρόσωπους τον αλίφονα και το σταμναγκάθι. Προς το εσωτερικό κυρίαρχα είδη είναι η λαδανιά, το ρείκι, η λεβάντα και σπανιότερα η αστοιβή. Ανάμεσα στα φρύγανα απαντούν αραιοί ή πυκνότεροι ασυνεχείς θαμνώνες με φίδες και σχίνα. Πυκνότεροι θαμνώνες βρίσκονται κυρίως σε ρεματιές με κυρίαρχα είδη πάλι τη φίδα, τα σχίνα και την αγριελιά.

Στην Πολύαιγο μοναδική ανθρώπινη παρέμβαση είναι η ελεύθερη κτηνοτροφία, που και αυτή είναι σχετικά χαμηλή σε ένταση. Για τον λόγο αυτό η βλάστηση χαρακτηρίζεται από την παρουσία πυκνότερων θαμνώνων, ιδίως στα  πολυάριθμα ρέματα που κατεβαίνουν από τα βουνά προς τις ακτές,  με φίδες, σχίνα, αγριελιές και σπανιότερα κουμαριές και φυλίκια.

Στις πλαγιές των βουνών οι θαμνώνες εναλλάσσονται με πετρώδεις περιοχές με αραιή βλάστηση ή με γυμνούς βραχώδεις όγκους. Το έντονο ανάγλυφο με τις πολυάριθμες μικρές κοιλάδες και ρεματιές δημιουργεί ποικιλία βιοτόπων, που ευνοούν την ύπαρξη αντίστοιχης ποικιλίας ειδών. Τα πιο φτωχά εδάφη καλύπτονται από φρύγανα με κυρίαρχα είδη το ρείκι, τη λαδανιά, τον αλίφονα, την καλοκοιμηθιά κ.α.

Οι ακτές και στα δύο νησιά είναι ως επί το πλείστον βραχώδεις, με χαρακτηριστικά είδη τα αμάραντα και την αλιμιά. Ποικιλία φυτικών ειδών απαντάται στους μικρούς υγρότοπους και στις αμμώδεις παραλίες, που σχηματίζονται στις εκβολές των ρεμάτων, όπως πικροδάφνες, μυρτιές, χαρουπιές, καλαμιές, βούρλα , κρινάκια της θάλασσας κ.λ..

Τα δύο νησιά διαθέτουν εξάλλου μεγάλη ποικιλία αρωματικών φυτών που χρησιμοποιούνται ευρέως στην τοπική κουζίνα, όπως η κάππαρη, ο αμάραθος, το θυμάρι, το θρούμπι, το δενδρολίβανο και πολλά άλλα. Το φθινόπωρο και το χειμώνα, οι νοικοκυρές μαζεύουν μόνες τους μανιτάρια και άγρια χόρτα, που αποτελούν συμπλήρωμα σε πολλά παραδοσιακά κιμωλιάτικα εδέσματα. Τέλος, αρκετά είδη είναι γνωστά για τις φαρμακευτικές τους ιδιότητες και χρησιμοποιούνται ως γιατροσόφια, ακόμη και σήμερα.

 

Φίδες (Juniperus Phoenicea)

Η Άρκευθος η φοινικική (Juniperus phoenicea) ανήκει στην οικογένεια των Κυπαρισσίδων και φυτρώνει σε χαμηλά υψόμετρα και παραθαλάσσιες τοποθεσίες  είτε ως θάμνος είτε ως μικρό δένδρο.  Έχει κωνική ή ακανόνιστη κόμη και κορμό που διακλαδίζεται από τη βάση. Τα κλαδιά του είναι πυκνά με κυλινδρικούς κλαδίσκους και φλοιό καστανό σκούρο. Τα φύλλα είναι δύο ειδών, στα νεαρά δέντρα είναι βελονόμορφα, οξύκορφα ενώ στα ενήλικα άτομα είναι λεπιοειδή. Τα άνθη μικρά και ανθίζει στα μέσα του χειμώνα ή  αρχές της άνοιξης.

Το ξύλο του άρκευθου είναι πολύ σκληρό και ανθεκτικό στο χρόνο, γι αυτό το χρησιμοποιούσαν στην οικοδομή προπολεμικά ως δοκάρια σε μεσοπατώματα και ορόφους.

Photo and copyright Stauros Apostolou

Σχίνοι (Pistacia lentiscus)

 Ο σχίνος είναι γένος αειθαλών θάμνων με πολύ μεγάλη εξάπλωση στον Μεσογειακό χώρο. Η επιστημονική τους ονομασία είναι Πιστακιά. Αναπτύσσονται σε χαμηλότερα υψόμετρα και σε παραθαλάσσιες περιοχές. Συχνά το σχίνο αποκτά και δενδρώδη μορφή. Οι καρποί του είναι μικροί, σφαιρικοί με έντονο κόκκινο χρώμα. Η περίοδος ανθοφορίας του σχίνου είναι από Μάρτιο έως και Ιούνιο.

Photo and copyright Stauros Apostolou

Ασπάλαθοι ( Calicotome villosa)

 Ο ασπάλαθος (επιστημονική ονομάσια: Calicotome villosa, Καλυκοτόμη η εριότριχος) είναι φυτό της μεσογειακής χλωρίδας που ανήκει στην οικογένεια των Χεδρωπών, στα ψυχανθή. Είναι ένας πολυετής αγκαθωτός θάμνος με ύψος μέχρι 1,5 με 2 μέτρα. Προς το τέλος του χειμώνα αρχίζουν να βγαίνουν τα πρασινωπά μικρά φύλλα τους, τα οποία χωρίζονται σε τρία μικρότερα, χνουδωτά κάτω και λεία πάνω. Ανθίζει στις αρχές τις άνοιξης και τα άνθη του έχουν έντονο κίτρινο χρώμα και χαρακτηριστική οσμή. Κατά την διάρκεια του καλοκαιριού, της ξηράς περιόδου, όλο το φυτό προστατεύεται με ένα είδος καλοκαιρινής νάρκης, φαίνεται τελείως ξηρό, και μόνο τα αγκάθια και οι σπόροι του ξεπροβάλλουν.

Photo and copyright Stauros Apostolou

Φρύγανα (Genista acanthoclada)

 Η Γενίστα η ακανθόκλαδη ή Χινοπόδι ανήκει στην οικογένεια  Fabaceae. Είναι ένας θάμνος, που φύεται σε λόφους και όρη της κεντρικής και νησιώτικης Ελλάδας. Το ύψος του φθάνει περίπου το 1,00 m και συνήθως παρουσιάζεται  σε  μορφή και σχήμα ωοειδές.

Ο θάμνος αυτός ονομάζεται σε αρκετές περιοχές και αφάνα. Στις απολήξεις φέρει λεπτούς πράσινους και ακανθωτούς βλαστούς και αυτή η μορφή τον βοηθά να επιβιώνει στις σκληρές καιρικές συνθήκες, ειδικά με την αύξηση της θερμοκρασίας, περιορίζοντας την απώλεια υδρατμών. Τα άνθη της ακανθοκλάδας είναι κίτρινα.  Η άνθισή τους αρχίζει, μετά από την άνθιση του ασπάλαθου, στα μέσα Απρίλη και διαρκεί έως και τον Μάη, βοηθώντας σε αυτή την περίοδο στην μελισσοκομία, γιατί στη νότια Ελλάδα,  η άνθιση των αγριολούλουδων σιγά σιγά σταματάει, και μπαίνουμε στη ξηρή περίοδο του καλοκαιριού. Παλαιότερα οι κάτοικοι των χωριών είχαν την γενίστα ακανθοκλάδα και σαν προσάναμα της φωτιάς.

Η Γενίστα ακανθοκλάδα είναι μέρος της αλυσίδας της διατήρησης της ισορροπίας των οικοσυστημάτων, γιατί με την εδαφοκάλυψη  στις καμένες ιδιαίτερα εκτάσεις μαζί με τους άλλους  μικρούς  αγκαθωτούς  θάμνους και φρύγανα , προστατεύει το επικλινές έδαφος από τη διάβρωση, δίνοντας  τη δυνατότητα  στους  φρυγανότοπους να αναπτυχθούν.

Photo and copyright Stauros Apostolou

Ασφάκες ( Phlomis fruticosa)

 Η Ασφάκα (Φλωμίς η θαμνώδης, Phlomis fruticosa), είναι ξυλώδες φυτό- θάμνος της οικογένειας των Χειλανθών της τάξης των Σωληνανθών. Φυτρώνει κυρίως σε βραχώδη ή πετρώδη εδάφη και φτάνει έως ενάμιση μέτρο μέγιστο ύψος.

Ανθίζει ανάλογα την περιοχή από τον Απρίλιο έως τον Ιούνιο. Τα λουλούδια της έχουν χρώμα κίτρινο και είναι από τα λίγα φυτά που οι μέλισσες δεν παίρνουν το νέκταρ τους, εκτός από σπάνιες περιπτώσεις στο τέλος της ανθοφορίας της.

Photo and copyright Stauros Apostolou

Λεβάντα (Levandula stoechas)

Η Lavandula stoechas ανήκει στην οικογένεια των Labiatae ή Lamiaceae και είναι ένα είδος από το γένος των lavenders. Διαφέρει, ωστόσο, από τα κοινώς γνωστά lavenders, έχοντας μορφή φύλλων κάπως παρόμοια με τα φύλλα του δενδρολίβανου. Είναι αειθαλής θάμνος ο οποίος συνήθως φτάνει σε ύψος από 30 έως 100 εκατοστά. Τα λουλούδια που εμφανίζονται στα τέλη της άνοιξης και στις αρχές του καλοκαιριού, είναι ροζ ή μοβ.

Photo and copyright Stauros Apostolou

Αγιοκλήμα (Lonicera etrusca)

 Το Αγιόκλημα (επιστ. Lonicera etrusca) είναι ένα φυλλοβόλο πολυετές φυτό που μπορεί να φτάσει το μήκος των 6 μέτρων. Είναι επενδεδυμένο με ωοειδή φύλλα μήκους αρκετών εκατοστών και φέρει πυκνά λουλούδια. Κάθε λουλούδι έχει μια επιμήκη σωληνωτή κορδέλα μήκους έως 5 εκατοστών που χωρίζεται σε δύο χείλη. Το λουλούδι είναι ανοιχτό κίτρινο έως ανοιχτό κοκκινωπό-ροζ. Οι στήμονες προεξέχουν από το στόμα του λουλουδιού. Ο καρπός είναι ένα λαμπερό κόκκινο στρογγυλεμένο μούρο.

Photo and copyright Stauros Apostolou

Εφέντρα (Ephedra campylopoda)

 Η Εφέδρα η καμπυλόπους  (Ephedra campylopoda) ανήκει στην οικογένεια των Εφεδροειδών.  Άλλες ονομασίες της είναι κονδυλόχορτο, αγριολουβιά, κομπόχορτο, πολυγόνατο, ρέικι, κρεμαστήρα.

Είναι πολυετής θάμνος, αναρριχώμενος, πολυδιακλαδισμένος. Οι βλαστοί του σκληροί, αρθρωτοί, εύθραυστοι και μακριοί μέχρι 4 μέτρα σε χρώμα πρασινογάλαζο μοιάζουν με μαστίγια. Τα φύλλα αντίθετα είναι μικροσκοπικά, λεπιοειδή και οι καρποί μικροί, σαρκώδεις, κόκκινοι, υπόξινοι και φαγώσιμοι. Φύεται σε βράχους και μακκία βλάστηση από τη θάλασσα μέχρι την ορεινή περιοχή.

Photo and copyright Stauros Apostolou

Ξυνήθρα (Oxalis pescaprae)

Το λουλούδι Oxalis pes-caprae ανήκει στην οικογένεια Oxalidaceae του γένους Oxalis.  Θεωρείται φυτό των τροπικών και υποτροπικών περιοχών και στην Ευρώπη απαντάται κυρίως στη Μεσογειακή ζώνη. Έρπουσα πολυετής πόα με φύλλα τρίλοβα που μοιάζουν πολύ με τα φύλλα του τριφυλλιού. Το ανθικό στέλεχος φτάνει σε ύψος το πολύ τα 10 με 15 εκατοστά. Είναι μελισσοκομικό φυτό καθώς δίνει γύρη αλλά και νέκταρ και μπορεί να συμβάλλει σημαντικά στη συντήρηση των μελισσοσμηνών κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Ο Oxalis pes-caprae παράγει πολλούς μικρούς βολβούς και δι’ αυτών διαδίδεται πολύ εύκολα και είναι πολύ δύσκολο να εξαλειφθεί από ένα μέρος, καθώς τραβώντας τα στελέχη αφήνει τους βολβούς πίσω.

Photo and copyright Stauros Apostolou

Αγριελιά (Olea europea var. silvestris)

 Αυτοφυής αλλά και καλλιεργήσιμη ποικιλία που εντοπίζεται στην χώρα μας. Η αγριελιά είναι ένας πυκνός στρογγυλοποιημένος θάμνος, συνήθως με μέγιστη διάμετρο κόμης 3 – 4 μέτρα και μέγιστο ύψος 5 μέτρα. Οι κλάδοι έχουν ακανθώδη άκρα και τα φύλλα είναι σκούρα πράσινα, γυαλιστερά, δερματώδη και έχουν είτε οβάλ, είτε λογχοειδές σχήμα. Τα άνθη είναι λευκά και ανθίζουν Μάιο με Ιούνιο, ενώ οι καρποί έχουν σκούρο μοβ χρώμα και ωριμάζουν το φθινόπωρο και το χειμώνα.

Από το δέντρο της αγριελιάς παράγεται το αγριέλαιο ( Oleaster Olive Oil) το οποίο έχει ευεργετικές ιδιότητες για τον οργανισμό μας.

Photo and copyright Stauros Apostolou

Ρείκι (Erica Manipuliflora)

Η λατινική ονομασία του βοτάνου είναι Erica manipuliflora (Ερείκη η σπονδυλανθής) και ανήκει στην οικογένεια των Ερεικωδών. Είναι ένας πολύ όμορφος θάμνος που το ύψος του δεν ξεπερνά το ένα μέτρο. Έχει πυκνούς βλαστούς και φύλλα γραμμοειδή, άμισχα, αυλακωτά στην κάτω επιφάνεια. Το χαρακτηριστικό του θάμνου είναι ότι  ανθίζει από τις αρχές του φθινοπώρου έως και τον Νοέμβριο, σε αντίθεση με άλλα φυτά που ανθίζουν την άνοιξη, με εκατοντάδες μικρά κωδωνοειδή ρόδινα άνθη αραδιασμένα σε τσαμπιά. Αποτελεί έτσι σωτήρια λύση για τις μέλισσες μετά την καλοκαιρινή περίοδο που η άνθηση στα περισσότερα  είδη φυτών δεν υπάρχει.

Photo and copyright Stauros Apostolou

Κισσάρια (Cistus creticus)

 Το φυτό Cistus creticus L. (Κίστος ο Κρητικός), ανήκει στην οικογένεια των Cistaceae (Κιστιδών). Ευδοκιμεί σε ξηρές περιοχές και καλύπτει μεγάλες εκτάσεις οι οποίες ονομάζονται κιστώνες. Τα φύλλα του φυτού είναι ωολογχοειδή µε κυματώδη κράσπεδα, τριχωτά, νευρώδη στην άνω επιφάνεια και γυρισμένα προς την βάση µε χρώµα βαθυπράσινο. Τα άνθη είναι πορφυρά φύονται δε στις κορυφές των τρυφερών κλώνων. Η στεφάνη του άνθους έχει πέντε πέταλα στρογγυλά, πλατιά και μακριά. Ο κάλυκας των ανθέων είναι διηρηµένος σε πέντε ωοειδή σέπαλα καλυπτόμενα από µμακριές αστεροειδείς τρίχες.

Photo and copyright Stauros Apostolou

Λιμόνιο το κολπωτό, Limonium siuatum

 Το Λιμόνιο το κολπωτό (Limonium siuatum) ή προβάτσα είναι ένα αρκετά διαδεδομένο πολυετές φυτό. Ο κύκλος του ξεκινά από τα μέσα Φεβρουαρίου οπότε και φύονται τα πρώτα φύλλα, συγκεντρωμένα στη βάση σε ρόδακα, πρασινωπά, χνουδωτά, με οδοντωτές παρειές. Σε μερικές νησιωτικές περιοχές τα φύλλα απαντώνται και στη μαγειρική. Το φυτό σε δύο μήνες αναπτύσσει τους ανθεκτικούς σκληρούς βλαστούς του και προς το τέλος της Άνοιξης, εμφανίζονται τα άνθη του, κυανά και λευκά. Οι βλαστοί είναι σκληροί, χνουδωτοί, τετραγωνικής διατομής. Κατά τη διάρκεια της άνθισης τα φύλλα στη βάση ξεραίνονται και το φυτό διατηρείται μέχρι τα μέσα του καλοκαιριού.

Photo and copyright Stauros Apostolou

 

Σαρκοποτήριο το ακανθώδες (Sarcopoterium spinosum)

Το Σαρκοποτήριο το ακανθώδες (Sarcopoterium spinosum) ή Αφάνα ή Αστοιβίδα βρίσκεται κυρίως σε χαμηλώματα, πεδινές λοφώδεις και ημιορεινές περιοχές. Αυτός ο τύπος βλάστησης είναι χαρακτηριστικός των μεσογειακών οικοσυστημάτων και θεωρείται ότι είναι συνήθως αποτέλεσμα υποβάθμισης προϋπάρχουσας μακκίας και δάσους. Αναπτύσσεται κυρίως σε φτωχά, άγονα και βραχώδη εδάφη. Προσαρμόζεται εύκολα σε ξηρό και θερμό περιβάλλον, ενώ τα φυτά του έχουν την ιδιότητα να παρουσιάζουν εποχικό διμορφισμό, δηλαδή τα μεγάλα φύλλα του χειμώνα μετατρέπονται σε μικρά και χνουδωτά φύλλα το καλοκαίρι. Αυτό το χαρακτηριστικό τους επιτρέπει να εξοικονομούν νερό. Αποτελούν την άμυνα της φύσης ενάντια στην ερημοποίηση. Τέλος πρόκειται για σημαντικές διαπλάσεις, καθώς συνιστούν βιότοπο για πολλά είδη ερπετών και φιλοξενούν πολλά είδη φυτών.

Photo and copyright Stauros Apostolou

Κουμαριά (Arbutus unedo)

Η κουμαριά είναι ένας από τους βασικούς θάμνους της μεσογειακής μακίας. Στη χώρα μας συναντώνται δύο είδη: η Κουμαριά (Arbutus unedo) και η Αγριοκουμαριά ή Ελαφοκουμαριά ή Γλιστροκουμαριά (Arbutus andrachne). Ανήκουν στην οικογένεια Ericaceae (Ερικίδες) στην οποία υπάγονται και τα ρείκια. Είναι θάμνος με στενά γυαλιστερά φύλλα, που έχει ύψος 2-3 μέτρα, αλλά σπάνια μπορεί να φτάσουν και τα 12 μέτρα. Πολλαπλασιάζεται με σπόρους που πέφτουν από τους καρπούς της στο έδαφος. Τα κούμαρα ωριμάζουν ένα περίπου χρόνο μετά την ανθοφορία τους. Έτσι μπορούμε να δούμε πάνω στο δέντρο την ίδια στιγμή καρπούς αλλά και λουλούδια. Ο καρπός της είναι σαρκώδης ρόγα, μεγέθους 1-2 εκατοστά, ο οποίος, πριν ωριμάσει είναι κίτρινος και σιγά σιγά με την ωρίμανση μετατρέπεται σε κατακόκκινο. Τα κούμαρα τρώγονται αφού ωριμάσουν καλά. Ακόμη πρέπει να αποφεύγουμε να τρώμε υπερώριμους καρπούς. Το φυτό μάς «προειδοποιεί» για το πότε πρέπει να τρώμε ένα κούμαρο. Αν δεν έχει ωριμάσει αρκετά είναι αρκετά στυφό και άγευστο. Αλλά, στην πλήρη ωρίμανση του είναι ένας πολύ εύγεστος καρπός.

Οι κουμαριές είναι φυτά που αντέχουν στις πυρκαγιές. Μετά τη φωτιά πετούν αμέσως νέα άφθονα βλαστάρια κι έτσι προστατεύονται τα εδάφη από τη διάβρωση της βροχής.

Photo and copyright Stauros Apostolou

Σταμναγκάθι (Cichorium spinosum)

 Το Κιχώριο το αγκαθωτό (Cichorium spinosum) ή σταμναγκάθι είναι συγγενικό είδος με το κοινό πικροράδικο και, μάλιστα, με παρόμοιο άνθος. Διαφέρει στο ότι προτιμά βραχώδεις και παραθαλάσσιες θέσεις και περιβάλλεται από ένα πυκνό αγκαθωτό πλέγμα. Τους αποξυλωμένους βλαστούς του φυτού τους χρησιμοποιούσαν παλιότερα, για να προστατεύουν από τα έντομα το νερό στις στάμνες. Από κει προήλθε και η ονομασία σταμναγκάθι. 

Photo and copyright Stauros Apostolou

Ο Κρίνος της θάλασσας

Ο Κρίνος της θάλασσας (επιστημονική ονομασία: Pancratium maritimum) είναι αυτοφυές φυτό που συναντά κανείς σε αμμώδεις θαλάσσιες ακτές της Μεσογείου. Ανήκει στην συνομοταξία των αγγειοσπέρμων της οικογενείας των αμαρυλλιδών. Βολβώδες πολυετές φυτό με μακρύ λαιμό και χρώμα γλαυκό. Τα φύλλα εμφανίζονται στο τέλος του φθινοπώρου και μοιάζουν πολύ με ίσιες μακριές κορδέλες, με περίπου 2 εκατοστά πλάτος και μισό μέτρο μήκος, που στην περίοδο της ανθοφορίας έχουν ήδη μαραθεί. Ανθίζει από τον Ιούλιο μέχρι τον Οκτώβριο. Τα κατάλευκα άνθη του έχουν σχήμα μεγάλης χοάνης και μια ευχάριστη και πολύ λεπτή ευωδιά κρίνου, η οποία αναπτύσσεται κατά τις απάνεμες καλοκαιρινές νύχτες, που επιτρέπουν αυτό το λεπτό άρωμα να γίνει αντιληπτό.

Photo and copyright Stauros Apostolou


Η κάπαρη (Capparis orientalis)

Η κάπαρη είναι ένα πολυετές φυτό με στρογγυλά, σαρκώδη φύλλα και μεγάλα ροζ-λευκά άνθη, με 4 σέπαλα και 4 πέταλα. Οι ρόδινοι στήμονες, που δίνουν μια ιδιαίτερη εικόνα στο άνθος,  είναι πολλοί και μακρύτεροι από τα πέταλα .

   Ο καρπός είναι μια ρόγα ωοειδή ή μακρόστενη με πολλά σπέρματα. Το φυτό ανθίζει από τον Μάιο μέχρι τον Αύγουστο.

Τα μικρά μπουμπούκια, οι τρυφεροί βλαστοί και οι καρποί της κάπαρης συλλέγονται και διατηρούνται με διαφορετικούς τρόπους, για να χρησιμοποιηθούν σε ποικίλες και νόστιμες συνταγές, κυρίως στις σαλάτες και ως ορεκτικά.Τα μπουμπούκια της κάπαρης μπορούν να διατηρηθούν με αλάτι, στην άρμη και τουρσί. Οι καρποί της κάπαρης μπορούν να διατηρηθούν τουρσί.


Photo and copyright Stauros Apostolou
Πηγή κειμένου:http://www.haniotika-nea.gr/istories-mithi-ke-perigrafes-ton-fiton-tis-mesogiakis-chloridas-6/

Το θυμάρι (Thymbra capitata )

Είναι θάμνος μικρού ύψους (έως 30 εκατοστά), με όρθιους βλαστούς, εξαιρετικά ανθεκτικός, αναδύει πολύ ευχάριστο άρωμα. Απαντάται στις νότιες και μεσογειακές περιοχές της Ευρώπης σε διάφορες περιοχές της Ασίας και καλλιεργείται στη βόρεια Αμερική.

Τα φύλλα του θυμαριού, όταν ξεραθούν, αποκτούν καφεπράσινο χρώμα και αναδύουν το άρωμα τους όταν θρυμματιστούν. Η γεύση τους είναι πολύ δυνατή, ελαφρώς καυστική και πλούσια. Μαζί με τους αποξηραμένους ανθούς χρησιμοποιούνται ως μπαχαρικό για τον αρωματισμό διαφόρων φαγητών σε ψάρια, κρέατα, σε διάφορες σάλτσες, σούπες κ.λ.π. Είναι ένα από τα βασικά συστατικά του λικέρ βενεδικτίνη.

Το θυμάρι είναι ιδιαίτερα αγαπητό στις μέλισσες και το θυμαρίσιο μέλι είναι εξαιρετικής ποιότητας.


Photo and copyright :Σταυρούλα Βεντούρη
Πηγή κειμένου:https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%98%CF%85%CE%BC%CE%AC%CF%81%CE%B9

Αμάραντα (Limonium sinuatum) -Λειμώνιο το δαντελωτό

Αειθαλές φυτό που αναπτύσσεται από ξυλώδες ρίζωμα σε παράλιες περιοχές όλης της Μεσογείου , αλλά και σε άλλα μέρη του κόσμου. Η κοινή ονομασία στην αγγλική γλώσσα sea lavender, αναφέρεται στο θαυμάσιο μωβ χρώμα του που είναι όμοιο με της λεβάντας, και στους οικότοπους που προτιμά, κατά κανόνα, κοντά στην θάλασσα.


Limonium sinuatum
Photo and copyright Stauros Apostolou

Limonium microcycladicum


Photo and copyright Stauros Apostoloum
Πηγή κειμένου:
http://www.lemnosnature.gr/fyta/%CE%B1%CE%BC%CE%AC%CF%81%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B1-limonium-sinuatum-%CE%BB%CE%B5%CE%B9%CE%BC%CF%8E%CE%BD%CE%B9%CE%BF-%CF%84%CE%BF-%CE%B4%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B5%CE%BB%CF%89%CF%84%CF%8C/

 Αλιμιά (Atriplex halimus)

Η Αλιμιά (Atriplex halimus) είναι θάμνος με ασημοπράσινα φύλλα. Φυτρώνει δίπλα στη θάλασσα και είναι πολύ ανθεκτικός στο αλάτι και την ξηρασία. Χρησιμοποιείται κατά κόρον γιά τη δημιουργία βλάστησης σε περιοχές που συνορεύουν με την έρημο. Προστατεύει από τη διάβρωση και την μεταφορά της άμμου. Λειτουργεί ως ανεμοθραύστης γιά άλλα πιό ευαίσθητα φυτά. Τα φύλλα του τρώγονται σαν σαλάτα ή βραστά (Το Χειμώνα που είναι γεμάτα χυμούς. Έχει ωραία γεύση και μοιάζει με τη γλυστρίδα).


Photo and copyright Stauros Apostolou
Πηγή κειμένου:https://sites.google.com/site/kabouriparalia/4/3

Μυρτιά

Η μυρτιά (Myrtus communis, Myrtaceae) ή μυρσίνη ή σμυρτιά είναι αειθαλής θάμνος της ελληνικής φύσης με μεγάλη καλλωπιστική αξία εξαιτίας της κομψής εμφάνισης του φυλλώματος, της πλούσιας ανθοφορίας προς το τέλος του καλοκαιριού αλλά και του ελκυστικού αρώματος που αναδύει. Η μυρτιά ανήκει στο γένος Myrtus, στο οποίο κατατάσσονται περίπου 75 είδη, με πιο γνωστό είδος το Myrtus communis. Είναι το ιερό φυτό της Αφροδίτης και της Δήμητρας, ενώ για τους μεσογειακούς λαούς συμβολίζει την αγάπη και την αθανασία. Εκτός από την καλλωπιστική του αξία, η μυρτιά χρησιμοποιείται στην βιομηχανία φαρμάκων καθώς από το φυτό εξάγεται αιθέριο έλαιο (μυρτέλαιο).


Photo and copyright Stauros Apostolou
Πηγή κειμένου:https://www.gardenguide.gr/myrtus-communis/

Η χαρουπιά

Η χαρουπιά, γνωστή και ως ξυλοκερατιά, είναι αειθαλές δέντρο με πυκνό γυαλιστερό φύλλωμα και μεγάλη καλλωπιστική αξία που φυτεύεται σε δρόμους, κήπους και πάρκα. Καλλιεργείται κυρίως για τα χαρούπια, τους καρπούς με την ευχάριστη, γλυκιά γεύση που περιέχουν σάκχαρα και πλήθος θρεπτικών ουσιών, από τα οποία παρασκευάζουμε το χαρουπόμελο, το χαρουπάλευρο και το παστέλι. Επίσης, οι αλεσμένοι καρποί του χαρουπιού αποτελούν εξαιρετική ζωοτροφή, ενώ οι σπόροι του χαρουπιού, μετά από επεξεργασία, δίνουν υψηλής ποιότητας ζελατίνη. Το ξύλο της χαρουπιάς αποτελεί εξαιρετική καύσιμη ύλη.

  Η χαρουπιά είναι καρποφόρο δέντρο των ξηρών και θερμών κλιμάτων, ευδοκιμεί σε παραθαλάσσιες περιοχές στην Νότια Ελλάδα και στην Κρήτη. Η χαρουπιά θεωρείται σχετικά ανθεκτικό φυτό ως προς τον παγετό. Οι απαιτήσεις της χαρουπιάς σε έδαφος είναι αρκετά περιορισμένες. Θα την συναντήσουμε σε όλους τους τύπους εδαφών ακόμα και σε ξηρά άγονα πετρώδη ασβεστολιθικά εδάφη. 


Photo and copyright Stauros Apostolou
Πηγή κειμένου:https://www.mistikakipou.gr/xaroupia-kalliergeia/

 
Γιούγκος ο ακιδωτός, βούρλο (Juncus acutus)

Πολυετή φυτά, χαρακτηριστικά στενά φύλλα με έλυτρο στη βάση, φυτό με πυκνές τούφες και με οξύ άκρο.Οι βλαστοί του βούρλου χρησιμοποιούνται στην καλαθοπλεκτική, κατασκευάζονται τυροβόλια και άλλα είδη.


Photo and copyright Stauros Apostolou
Πηγή κειμένου:http://www.lemnosnature.gr/fyta/%CE%B3%CE%B9%CE%BF%CF%8D%CE%B3%CE%BA%CE%BF%CF%82-%CE%BF-%CE%B1%CE%BA%CE%B9%CE%B4%CF%89%CF%84%CF%8C%CF%82-%CE%B2%CE%BF%CF%8D%CF%81%CE%BB%CE%BF-juncus-acutus/

Tο αλμυρίκι ή αρμυρίκι ή βρέζι ή αρμύρα 

Είναι δενδρύλλια που βρίσκονται αυτοφυή σε πολλές παραθαλάσσιες περιοχές της Ελλάδας και της Μεσογείου, κοντά σε παραλίες, όχθες ποταμών και ρέματα που ο υδάτινος ορίζοντας είναι υφάλμυρος.

Το αλμυρίκι έχει δυνατό ριζικό σύστημα και οι ρίζες του διακλαδώνονται φτάνοντας σε μεγάλο βάθος. Τα κλαδιά του είναι λεπτά και τα φύλλα του είναι πολυάριθμα σχηματίζοντας λέπια. Τα άνθη του είναι πολύ μικρά ρόδινα ή λευκορόδινα, διατάσσονται δε σε μακριές ταξιανθίες και φύονται στα άκρα των κλαδιών.

Εξαιρετικά ανθεκτικό στη ξηρασία και στην αλατότητα του εδάφους ευνοείται κιόλας από το ράντισμα με θαλασσινό νερό. Καλλιεργείται κατά μήκος των ακτών ως καλλωπιστικό για τη δημιουργία ανεμοφρακτών, αλλά και για τη σκιά του στις παραλίες.


Πηγή κειμένου:https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CE%BB%CE%BC%CF%85%CF%81%CE%AF%CE%BA%CE%B9

Καλαμιά(Arundo donax)

Το καλάμι ή καλαμιά είναι κοινή ονομασία πολλών μονοκότυλων πολυετών συνήθως  φυτών. Τα καλάμια βρίσκονται σε τέλματα, έλη σε όχθες λιμνών, ποταμών, ρυακιών, χειμάρρων και σε ήρεμα νερά. Ο όρος καλαμιά μπορεί επίσης να σημαίνει την καλάμη του στάχυος ή ακόμα τη συστάδα καλάμων. Όλα γενικά τα φυτά που χαρακτηρίζονται ως καλάμια έχουν ριζώματα ή παραφυάδες, τα φύλλα τους είναι μακριά ταινιοειδή και στο πάνω μέρος τους έχουν μία μακριά ταξιανθία.

Ο βλαστός είναι συμπαγής ή κοίλος, ξυλώδης, λυγίζει από τον αέρα και αυτό βοηθάει στη διασπορά των διαφόρων σπόρων του. Υπάρχουν πολλά είδη καλαμιών. 


Πηγή κειμένου:https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CE%B1%CE%BB%CE%AC%CE%BC%CE%B9

Θρούμπι (Satureja thymbra)

Μικρός θάμνος που φυτρώνει σε ορεινά και ημιορεινά ακαλλιέργητα εδάφη, κυρίως σε ηλιόλουστα, βραχώδη και ασβεστώδη εδάφη. Είναι αρωματικό ετήσιο, ποώδες φυτό. Έχει σκληρά φύλλα με μαύρες βούλες ροζ ή άσπρα άνθη και καστανούς σπόρους που μυρίζουν ευχάριστα.  Φτάνει σε ύψος τα 30 με 50 εκατοστά. 

 Ανθίζει το Μάιο για περίπου ένα μήνα και δίνει ένα αρωματικό μέλι. Οι μέλισσες το επισκέπτονται μόνο για το νέκταρ του. Συνυπάρχει με το θυμάρι και προηγείται χρονικά στην ανθοφορία.

Χρησιμοποιείται ως εξαίρετο μπαχαρικό και αρωματικό στη μαγειρική, στις σαλάτες, τις σάλτσες και τα ψητά..


Photo and copyright Stauros Apostolou
Πηγή κεiμένου: http://www.alekati.gr/%CE%B8%CF%81%CE%BF%CF%8D%CE%BC%CF%80%CE%B9

Σκυλοκρεμμύδα (Drimia numidica)

Πολυετές βολβώδες φυτό, αναπτύσσεται σε ύψος 0,3-1,5 μέτρα, με σφαιρικό βολβό με διάμετρο 5-20 εκατοστά και βάρος σε κάποιες περιπτώσεις που φτάνει τα 2 κιλά. Εσωτερικά ροδο-κόκκινος με σαρκώδεις χιτώνες.

Τα σαρκώδη φύλλα, που διατηρούνται σχεδόν όλο τον χρόνο, βλασταίνουν κατευθείαν από τον βολβό μετά από τα άνθη, με γλαυκό-πράσινες αποχρώσεις και λογχοειδείς απολήξεις έως 50 εκατοστά, μακριά, πλατειά και λεία.

Η ταξιανθία του φυτού, εμφανίζεται από Αύγουστο-Οκτώβριο και γονιμοποιείται από τις μέλισσες.

Πολύ κοινό φυτό, είναι ενδημικό των παραθαλάσσιων περιοχών της Μεσογείου, φύεται σε λιβάδια, σε πετρώδη, αμμώδη και ξηρά εδάφη, σε ηλιόλουστα σημεία χωρίς να χρειάζεται νερό.


Photo and copyright Stauros Apostolou
Πηγή κειμένου :http://www.agriamanitaria.gr/?gallery=%CF%83%CE%BA%CF%85%CE%BB%CE%BF%CE%BA%CF%81%CE%B5%CE%BC%CE%BC%CF%8D%CE%B4%CE%B1-drimia-numidica

    

Δελφίνιο (Delphinium peregrinum L.)

 Το Δελφίνιο το εξωτικό ή το δελφίνιο το μεταναστεύον είναι ένα ετήσιο φυτό , που βρίσκεται σε  χαμηλούς λόφους με  βραχώδης υπόβαθρο ή ακόμη και δίπλα σε αγροτικούς δρόμους.

             Το ύψος του μπορεί να φθάσει το ένα μέτρο και αποτελείται από τον λεπτό και ισχυρό βλαστό που επικαλύπτεται με λεπτό χνούδι.


Photo and copyright Stauros Apostolou
Πηγή κειμένου : http://xlorida.blogspot.com/2015/07/delphinium-peregrinum.html

Κρίταμο Crithmum maritimum

Είναι πολυετές φυτό, με βλαστούς γραμμωτούς, διακλαδισμένους που ξυλοποιούνται στη βάση και έχουν ύψος έως 60 εκατοστά.

Τα άνθη του είναι κίτρινο-πράσινα, διαταγμένα σε ταξιανθία σκιάδιο. Ανθίζει από τον Ιούλιο-Οκτώβριο.

Το συναντάμε σε παραθαλάσσιες και βραχώδεις ακτές, σε σχισμές βράχων, σε αμμώδεις παραλίες, αναπτύσσεται σε πολύ δυσπρόσιτα σημεία συχνά ψηλά στα βράχια σε όλη τη χώρα. Συλλέγονται τα φύλλα και οι τρυφεροί νεαροί βλαστοί πριν ανθίσει.


Photo and copyright Stauros Apostolou

Πηγή κειμένου : http://www.agriamanitaria.gr/?gallery=%CE%BA%CF%81%CE%AF%CF%84%CE%B1%CE%BC%CE%BF-crithmum-maritimum


Κενταύρια η ακανθώδης

H Centaurea spinosa είναι μια από τις πιο εντυπωσιακές κενταύριες. Φυτό πολύκλαδο, έντονα ακανθώδες.
   Είναι ένας θάμνος που αναπτύσσεται  δίπλα στη θάλασσα σε βραχώδεις  ακτές και πλαγιές της ανατολικής Αττικής και νησιώτικης  χώρας. Ο θάμνος  αυτός είναι πολύ εντυπωσιακός την άνοιξη και τους πρώτους καλοκαιρινούς μήνες και παρουσιάζεται συνήθως μέ ένα ωοειδές σχήμα.


Photo and copyright Stauros Apostolou


Πηγή κειμένου : https://www.greekflora.gr/el/flowers/0147/Centaurea-spinosa-L-1753

Καρλίνα (Carlina corymbosa)

       H Καρλίνα η κορυμβώδης, είναι ένα πολύ διαδεδομένο φυτό σε ακαλλιέργητους αγρούς και ημιορεινές περιοχές. Πολυετές φυτό ανθίζει το καλοκαίρι, και είναι πηγή νέκταρ για πολλά έντομα της εποχής. Ο βλαστός του έχει ύψος έως πενήντα εκατοστά, στη κορυφή του δε υπάρχει κεφάλι με πάρα πολλά κιτρινωπά ινώδη ανθίδια.


Photo and copyright Stauros Apostolou

Πηγή κειμένου :http://mikres-diadromes.blogspot.com/2018/08/carlina-corymbosa-subsp-graeca.html

Allium tzanoudakisanum


Photo and copyright Stauros Apostolou

Sarcocornia perennis και Cressa cretica


Photo and copyright Stauros Apostolou


H φραγκοσυκιά

H φραγκοσυκιά είναι ένας καρποφόρος κάκτος, θάμνος ή μικρό δέντρο, με καταγωγή από το Μεξικό που χαρακτηρίζεται από τους νόστιμους και γλυκούς καρπούς του. Οι υψηλής διατροφικής αξίας καρποί του, τα φραγκόσυκα, είναι πλούσια σε φυτικές ίνες, βιταμίνη C και έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε αντιοξειδωτικά. Οι βλαστοί της φραγκοσυκιάς είναι τα φυλλοκλάδια, μοιάζουν με φύλλα ενώ τα πραγματικά της φύλλα, είναι τα αγκάθια. Μία άλλη ονομασία της φραγκοσυκιάς, στην Κρήτη και στην Κύπρο, είναι παπουτσοσυκιά.


Πηγή κειμένου https://www.mistikakipou.gr/fragosikia-kalliergeia/

Πηγή κειμένων : Περιβαλλοντική Ομάδα του Γυμνασίου και Λυκείου Κιμώλου